Home      Vereniging      Actueel      Genealogie      Contact      Archiefindex      Links      Fotoarchief       Mededelingenblad     Publicaties

De crisisjaren

Kees de Ruiter


Naast de Tweede Wereldoorlog is de economische depressie in de jaren dertig, die algemeen met "de crisisjaren" of "de crisistijd" wordt aangeduid, een episode geweest die voor legio mensen hun gedachten leven blijvend heeft getekend. Misschien voor sommigen (dit hangt natuurlijk sterk af van wat men in de jaren '40-'45 persoonlijk heeft meegemaakt), is dat met de crisisjaren nog sterker het geval dan met de oorlogstijd. De bezetting met alle daaruit in de loop van vijf jaar voortvloeiende ellende, werd immers algemeen ervaren als een ingreep van buitenaf, ons land door Hitler-Duitsland aangedaan. En daarom in zekere zin - de "fouten" als de NSB'ers daargelaten - ook niemand aan te rekenen. Bovendien werd vanaf 1943 duidelijk dat Duitsland de oorlog zou gaan verliezen, waardoor er, wat voor narigheid in de resterende oorlogstijd nog te verwachten was, uiteindelijk bevrijding en herstel zouden volgen. Uit de literatuur, maar ook uit gesprekken met hen die het aan den lijve hebben ondervonden, wordt het beeld van de crisisjaren daarentegen gekenmerkt door de extreem lange duur, waardoor velen de hoop op een betere toekomst verloren. Daar komt bij dat niet weinigen ervan overtuigd waren dat de crisis, althans in z'n maatschappelijke en sociale gevolgen, de mensen goeddeels door de eigen regering werd aangedaan. De emotionele reacties die de naam Colijn nu nog, vijftig jaar na zijn dood, bij veel ouderen oproept, is daar een bevestiging van.


Wat voor Nederland in het algemeen geldt, gaat niet minder op voor Hardinxveld en Giessendam. Ook in deze dorpen heeft de crisistijd de levens van veel inwoners diepgaand beinvloed. Maar de jaren verstrijken. De crisisjaren liggen inmiddels zo'n zestig jaar achter ons. Velen die die tijd bewust beleefden, horen nu tot de zeer ouden of zijn overleden. De kennis van wat er zich toen in Hardinxveld en Giessendam afspeelde, dreigt dan ook verioren te gaan. Daarom leek het me zinvol er in de Historische Reeks een deeltje aan te wijden. Dit boekje heeft niet de pretentie een geschiedkundig werk te zijn. Ik ben immers econoom noch historicus. Wel ben ik geinteresseerd in de geschiedenis van m'n geboortedorp en heb ik me als amateur zo goed en zoveel mogelijk in de voor mij bereikbare bronnen verdiept.


De crisistijd in Hardinxveld en Giessendam was geen geisoleerde gebeurtenis. Wat daar plaatsvond was een rechtstreeks gevolg van wat er zich in de wereld en in Nederland afspeelde. Daarom heb ik geprobeerd - zij het heel beknopt - de depressie eerst in een internationaal en nationaal kader te plaatsen met relatief veel aandacht voor de crisispolitiek van de regering.


In het hoofdstuk "De twee gemeenten aan de vooravond van de crisis" heb ik een beeld geschetst van het leven in beide dorpen rond 1930 en dat vooral in economisch opzicht. Voor dat onderdeel heb ik dankbaar, en met diens toestemming, gebruik gemaakt van en geput uit het standaardwerk "Hardinxveld en Giessendam, van vissers- en hoepmakersdorpen naar industriegemeente" van drs. P.den Breejen. Het relaas van de crisisjaren in Hardinxveld en Giessendam heb ik grotendeels ontleend aan de jaargangen 1930 t/m 1939 van Rondom de Giessen. Zoveel mogelijk heb ik daarbij de gebeurtenissen, berichten en beschouwingen voor zichzelf laten spreken.

80 pag./37 ill./1994
ISBN 90-70960-35-4