Home      Vereniging      Actueel      Genealogie      Contact      Archiefindex      Links      Fotoarchief       Mededelingenblad     Publicaties

Het stoomgemaal te Hardinxveld-Giessendam
J. Damen


Als we over de dijk langs het huidige Lingegemaal komen vermoeden wij niet welk een pracht stoomgemaal vroeger achter het huidige bouwwerk het overtollige water uit de rivier de Linge in de Merwede maalde. Een onttakeld gebouw, tegenwoordig in gebruik als opslagruimte, herinnert nog aan een voor ons land uniek waterbouwkundig en werktuigbouwkundig kunstwerk. Dit gebouw, waarvan de bijbehorende schutsluis, schepraderen, machines en de hoge schoorsteen helaas al jaren verdwenen zijn, werd in 1945 vervangen door het huidige Mr. Dr. G. Kolff gemaal. De aanleg van het kanaal van Steenenhoek, waarin het stoomgemaal later een funktie kreeg, hing samen met de uitwatering van de rivier de Linge, die oorspronkelijk direkt via de Lingehaven in Gorinchem geschiedde.


Lingeloop
Om tot een beschrijving van het stoomgemaal te komen, zullen we nu eerst iets uit de historie van het waterschap de Linge ophalen. Het riviertje de Linge begint in Doornenburg bij Pannerden aan de splitsing Nederrijn en Waal in de Boven-Betuwe en stroomt o.a. langs de plaatsen Elst, Kesteren, Tiel, Geldermalsen, Asperen en Leerdam door een prachtig landschap met mooie dorpen tot aan Gorinchem. Daar geven enige sluizen toegang tot de Oude- en Nieuwe Merwedesluis, waar men naar de rivier kan schutten.


Een van de sluizen bij Gorinchem geeft toegang tot de zogenaamde Keulse Vaart, een kanaal dat onderdeel is van de vroegere waterweg van Duitsland naar Amsterdam. Voorts is er de sluis naar het Kanaal van Steenenhoek, waardoor het overtollige water wordt afgevoerd. Bij Arkel is er nog een sluis die toegang geeft naar het Zederikkanaal. Op diverse plaatsen vinden we inundatiesluizen of overlaten om het land in tijd van oorlog onder water te zetten in het kader van de Hollandse Waterlinie.


De Linge wordt in hoofdzaak benut als boezem voor het afvoeren van water dat door verschillende gemalen uit de omliggende landerijen in de rivier uitgeslagen wordt. Van deze landerijen liggen 60.000 ha. in Gelderland en 15.000 ha. in Zuid-Holland.


(28 pag./20 ill./1980)